أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
632
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
اعلام مشروطه در عثمانى در اين زمان بود كه برخى از متفكران عثمانى متوجه شدند كه دولت عثمانى نياز به اصلاحاتى دارد . به همين جهت حزب آزاديخواهان را تشكيل دادند كه شمار زيادى از اركان دولتى و در رأس آنان صدر اعظم وقت مدحت پاشا كه از اصلاح طلبان و آزاديخواهان بود ، به آن پيوستند . رجال حزب به اين نتيجه رسيدند كه سلطان عبدالعزيز را از خلافت دور كرده و با اعلام مشروطه ، سلطان جديدى كه تنها پادشاهى كند نه حكومت ، و مبانى مشروطه را بپذيرد ، سر كار آورند . در اين زمينه سرعسكر وقت حسين عونى پاشا هم با آنان همراه شد ، همين طور فرمانده نيروى دريايى و افسران برجستهء نظامى . اين جماعت در اواخر سال 1293 توانستند قصر سلطان را با نيروهاى نظامى از زمين و دريا محاصره كنند . در سمت دريا از بخشى از ناوگان كمك گرفتند . در اين وقت نمايندهء آنان نزد سلطان آمد و به او خبر داد كه مردم وى را از خلافت خلع كردهاند و نيروهاى نظامى اطراف قصر آماده هستند كه در صورت رد درخواستهايش وارد عمل شوند . ابتدا سلطان كار آنان را جدى نگرفت ، اما وقتى جدّيت آنان را ديد تسليم شد . آنان نيز وى را به قصر ديگرى برده ، نگهبانانى بر وى گماشتند . چند روز بعد برخى از رگهاى او را قطع كرده به تدريج آن قدر خون از وى رفت تا مرد . برخى نيز بر اين باورند كه برخى از رجال حزب او را در قصرش كشتند . با خلع عبدالعزيز ، رجال حزب با سلطان مراد بيعت كردند . اما كار وى بيش از سه ماه طول نكشيد ، زيرا عقل وى دچار مشكل شد . از اين رو ، وى را كنار گذاشته برادر او سلطان عبدالحميد را در سال 1294 به خلافت برداشتند . در اين وقت ، احكام و فرامين بر اساس خواست مشروطه خواهان صادر مىشد و سلطان عبدالحميد به جز امضاى فرامين ، دخالتى در كارها نداشت . به دنبال اين تحولات ، اوضاع رو به نابسامانى رفت و مشروطه خواهان شروع به